اسهال گربه به دفع مدفوع شل، نرم یا آبکی با دفعات بیشتر از حالت طبیعی گفته میشود. در این وضعیت، سرعت عبور محتویات از دستگاه گوارش افزایش پیدا میکند و روده فرصت کافی برای جذب آب و مواد مغذی ندارد. مدفوع گربه مبتلا به اسهال ممکن است بوی غیرطبیعی داشته باشد و گاهی با مخاط یا خون همراه شود.
لازم به ذکر است اسهال در گربه یک بیماری مستقل محسوب نمیشود؛ اما باید جدی گرفته شود. چرا که میتواند نشانه مشکلات مختلف گوارشی یا سایر بیماریهای زمینهای باشد. در این مطلب از مجلهی پت و ما تصمیم داریم به بررسی اسهال در گربه ها بپردازیم و علت، علائم و درمانهای آن را بررسی کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما همراه شوید.
علائم اسهال گربه
ابتلا به اسهال در بچه گربه و گربه بزرگسال میتواند با علائم مختلفی خود را نشان دهد. از مهمترین این علائم میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- مدفوع شل یا آبکی
- افزایش دفعات دفع
- وجود مخاط در مدفوع
- وجود خون در مدفوع
- تغییر رنگ مدفوع
- بوی غیرطبیعی مدفوع
- بیاشتهایی
- بیحالی
- استفراغ
- کمآبی بدن
- کاهش وزن
- درد یا ناراحتی شکمی
علت اسهال گربه
طبق بررسیهای علمی انجام شده توسط دامپزشکان، میتوان علت اسهال در گربه ها را یکی از دلایل زیر دانست:
تغییر ناگهانی غذای گربه
یکی از شایعترین علت های اسهال گربه، تغییر ناگهانی رژیم غذایی است. دستگاه گوارش گربه به غذای معمول خود عادت دارد و تغییر سریع نوع غذا میتواند عملکرد طبیعی روده را برای مدتی مختل کند. تغییر برند غذا، جایگزین کردن غذای خشک با غذای مرطوب یا اضافه کردن یک غذای جدید بدون انتقال تدریجی، از موقعیتهای رایج در این حالت هستند.
اگر اسهال کمی بعد از تغییر غذا شروع شده و گربه حال عمومی مناسبی دارد، ارتباط زمانی این دو اتفاق اهمیت دارد. بااینحال، ادامهدار شدن اسهال یا بروز علائم دیگری مانند استفراغ، بیاشتهایی یا بیحالی، بررسی دامپزشکی را ضروری میکند.
خوردن غذای نامناسب یا فاسد
گربهها گاهی مواد غذایی نامناسب، غذای مانده یا موادی را که برای مصرف آنها طراحی نشده است میخورند. این مواد میتوانند دستگاه گوارش را تحریک کنند و باعث اسهال، استفراغ یا درد شکمی شوند. پرخوری نیز میتواند هضم طبیعی غذا را مختل کند.
انگلهای گوارشی
انگلهای گوارشی یکی از علتهای مهم اسهال، بهخصوص در بچهگربهها و گربههایی هستند که با حیوانات دیگر یا محیطهای آلوده تماس دارند. انگلهایی مانند کرمهای گرد، کرمهای قلابدار، کرمهای نواری، ژیاردیا و کوکسیدیا میتوانند باعث اسهال شوند. مدفوع مخاطی یا خونی، استفراغ، کاهش اشتها، کاهش وزن و کمآبی نیز ممکن است همراه عفونت انگلی دیده شود.
تمیز نگه داشتن خاک گربه اهمیت زیادی دارد. زیرا برخی انگلها از طریق مدفوع دفع میشوند و آلودگی محیط میتواند زمینه انتقال آنها را افزایش دهد. اگر چند گربه در یک خانه زندگی میکنند، رعایت بهداشت محل دفع اهمیت بیشتری پیدا میکند.
عفونتهای باکتریایی
برخی باکتریها میتوانند روده گربه را درگیر کنند و باعث اسهال آبکی، مخاطی یا گاهی خونی شوند. کاهش اشتها، درد شکمی، استفراغ و تب نیز ممکن است همراه عفونت دیده شود. مصرف غذای آلوده، آب آلوده و تماس با مدفوع حیوان آلوده از راههای احتمالی انتقال برخی عفونتهای باکتریایی هستند.
نوع اسهال بهتنهایی برای تشخیص عفونت باکتریایی کافی نیست. دامپزشک در صورت نیاز آزمایش مدفوع و سایر آزمایشهای تشخیصی را درخواست میکند.
عفونتهای ویروسی
برخی عفونتهای ویروسی میتوانند دستگاه گوارش گربه را درگیر کنند. پنلوکوپنی گربه یکی از بیماریهای مهم در این گروه است که بهخصوص در گربههای جوان اهمیت دارد. اسهال، استفراغ، بیاشتهایی و بیحالی میتوانند در این بیماری دیده شوند.
اسهال شدید همراه با افت وضعیت عمومی گربه را نباید ساده تلقی کرد. کمآبی و اختلال تعادل الکترولیتها در اسهال شدید میتواند وضعیت حیوان را سریعتر وخیم کند.
عدم تحمل غذایی و حساسیت غذایی
برخی گربهها بعضی ترکیبات غذایی را بهخوبی تحمل نمیکنند. حساسیت غذایی نیز میتواند علائم گوارشی مانند اسهال و استفراغ ایجاد کند. در بعضی گربهها علائم پوستی مانند خارش نیز همراه مشکلات گوارشی دیده میشود.
اگر اسهال پس از مصرف یک غذای مشخص بارها تکرار شود، دامپزشک سابقه غذایی گربه را بررسی میکند. تشخیص قطعی حساسیت غذایی فقط بر اساس یک بار اسهال امکانپذیر نیست.
استرس و تغییر محیط
استرس نیز میتواند باعث اسهال موقت در گربه شود. سفر، جابهجایی خانه، ورود حیوان جدید، تغییر محیط یا مراجعه به کلینیک دامپزشکی از موقعیتهایی هستند که ممکن است در بعضی گربهها علائم گوارشی ایجاد کنند.
در این حالت معمولاً ارتباط زمانی میان یک اتفاق استرسزا و شروع اسهال وجود دارد. اگر اسهال ادامه پیدا کند یا علائم دیگری همراه آن ایجاد شود، نباید تمام مشکل را به استرس نسبت داد.
التهاب روده و کولیت
التهاب روده و کولیت از علل مهم اسهال گربه محسوب میشوند. کولیت به التهاب روده بزرگ گفته میشود و معمولاً الگوی متفاوتی نسبت به اسهال ناشی از درگیری روده کوچک ایجاد میکند. در کولیت، گربه ممکن است دفعات بیشتری برای دفع داشته باشد و حجم هر بار مدفوع معمولاً کم باشد. وجود مخاط، خون قرمز روشن و زور زدن هنگام دفع نیز از نشانههای شایع درگیری روده بزرگ است.
التهاب روده میتواند بهصورت حاد یا مزمن ایجاد شود. عفونتهای انگلی و میکروبی، تغییرات غذایی، عدم تحمل برخی مواد غذایی و اختلالات التهابی از عوامل مؤثر در بروز آن هستند. در موارد مزمن، التهاب مداوم میتواند عملکرد طبیعی مخاط روده را مختل کند و جذب آب و مواد مغذی را تغییر دهد. در نتیجه، گربه ممکن است دورههای مکرر مدفوع شل، اسهال مخاطی، کاهش وزن یا تغییر اشتها را تجربه کند.
بیماری التهابی روده (IBD)
بیماری التهابی روده یا IBD یکی از مهمترین علل اسهال مزمن در گربههاست. در این بیماری، التهاب طولانیمدت در دیواره دستگاه گوارش ایجاد میشود و عملکرد طبیعی روده را تحت تأثیر قرار میدهد. گربه مبتلا ممکن است اسهال مکرر، کاهش وزن، تغییر اشتها و گاهی استفراغ داشته باشد.
اختلال جذب مواد غذایی
اختلال جذب یا Malabsorption زمانی رخ میدهد که روده نتواند مواد مغذی را به شکل طبیعی جذب کند. در این حالت، مواد غذایی با مقدار بیشتری از مواد هضمنشده وارد بخشهای انتهایی روده میشوند و میتوانند قوام و حجم مدفوع را تغییر دهند. اسهال مزمن، افزایش حجم مدفوع، کاهش وزن و گاهی کاهش وضعیت بدنی از نشانههای این اختلال هستند.
اختلال جذب معمولاً بهتنهایی یک بیماری مشخص نیست و میتواند در اثر مشکلات مختلف روده کوچک، التهاب مزمن یا اختلالات مربوط به فرایند هضم در گربهها ایجاد شود.
بیماریهای پانکراس
پانکراس نقش مهمی در هضم غذا دارد و آنزیمهای مورد نیاز برای تجزیه چربیها، پروتئینها و کربوهیدراتها را تولید میکند. اختلال عملکرد این عضو میتواند فرایند هضم را مختل کند و در برخی گربهها باعث اسهال، استفراغ، کاهش اشتها و کاهش وزن شود.
پانکراتیت و نارسایی برونریز پانکراس از مشکلات مهم مرتبط با علائم گوارشی هستند. در نارسایی برونریز پانکراس، تولید آنزیمهای گوارشی کاهش پیدا میکند و جذب مواد غذایی بهدرستی انجام نمیشود؛ در نتیجه ممکن است مدفوع حجم بیشتری داشته باشد و گربه بهتدریج وزن از دست بدهد.
بیماریهای کبد و مجاری صفراوی
کبد و مجاری صفراوی ارتباط مستقیمی با فرایند هضم در گربهها دارند. صفرا در هضم و جذب چربیها نقش دارد و اختلال در تولید یا جریان آن میتواند عملکرد طبیعی دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار دهد. برخی بیماریهای کبدی و صفراوی ممکن است با اسهال، استفراغ، کاهش اشتها یا کاهش وزن همراه شوند.
پرکاری تیروئید
پرکاری تیروئید یکی از بیماریهای شایع در گربههای مسن است. در این بیماری افزایش سطح هورمونهای تیروئیدی باعث افزایش متابولیسم بدن میشود. گربه مبتلا ممکن است با وجود اشتهای خوب یا افزایشیافته، وزن کم کند. افزایش دفعات دفع، اسهال، استفراغ، تشنگی و افزایش فعالیت نیز در بعضی گربهها دیده میشود.
افزایش سرعت فعالیت دستگاه گوارش میتواند زمان عبور غذا از روده را کاهش دهد و فرصت جذب آب و مواد مغذی را محدود کند. به همین دلیل، اسهال در کنار کاهش وزن و افزایش اشتها میتواند نشانهای از اختلالات تیروئیدی در گربههای مسن باشد.
بلعیدن جسم خارجی
گربهها ممکن است هنگام بازی یا جویدن، اجسامی مانند نخ، پلاستیک، تکههای اسباببازی یا سایر مواد غیرخوراکی را ببلعند. جسم خارجی میتواند باعث تحریک دستگاه گوارش شود و در صورت گیر کردن، انسداد نسبی یا کامل ایجاد کند. اسهال، استفراغ، بیاشتهایی، درد شکمی و کاهش فعالیت از علائم احتمالی این وضعیت هستند.
وجود جسم خارجی همیشه با اسهال شدید همراه نیست. در انسدادهای نسبی ممکن است علائم بهصورت متناوب ظاهر شوند و شدت آنها تغییر کند. به همین دلیل، شروع ناگهانی چند علامت گوارشی در کنار هم اهمیت بیشتری دارد.
مسمومیت و مصرف مواد سمی
برخی مواد شیمیایی، داروهای انسانی، گیاهان سمی و ترکیبات نامناسب برای گربه میتوانند دستگاه گوارش را تحریک کنند و باعث اسهال شوند. بسته به نوع ماده، گربه ممکن است همزمان استفراغ، آبریزش دهان، بیحالی، تغییر رفتار یا علائم عصبی نیز نشان دهد.
شدت مسمومیت به نوع ماده، مقدار مصرف و شرایط گربه بستگی دارد. بنابراین اسهالی که پس از دسترسی گربه به یک ماده غیرمعمول شروع شود، با اسهال ناشی از تغییر ساده رژیم غذایی یکسان نیست و باید احتمال مسمومیت را نیز در نظر گرفت.
مصرف برخی داروها
برخی داروها میتوانند تعادل طبیعی دستگاه گوارش گربه را تغییر دهند و باعث شل شدن مدفوع یا اسهال شوند. آنتیبیوتیکها یکی از نمونههای شناختهشده هستند؛ زیرا میتوانند ترکیب میکروبی روده را تغییر دهند. بعضی داروها نیز مستقیماً مخاط دستگاه گوارش را تحریک میکنند.
به همین دلیل، زمان شروع اسهال نسبت به شروع مصرف دارو اهمیت دارد. اگر گربه پس از شروع یک دارو دچار تغییر واضح در قوام مدفوع شود، این ارتباط باید در بررسی علت اسهال در نظر گرفته شود. مصرف خودسرانه داروهای انسانی برای کنترل اسهال گربه نیز میتواند مشکل را تشدید کند.
تومورهای دستگاه گوارش
تومورهای دستگاه گوارش در گربههای مسن، میتوانند عملکرد طبیعی روده را مختل کنند و باعث اسهال مزمن یا عودکننده شوند. کاهش وزن، تغییر اشتها، استفراغ و کاهش وضعیت بدنی ممکن است همراه اسهال دیده شوند. لنفوم گوارشی یکی از تومورهای مهم دستگاه گوارش گربه است که میتواند بخشهای مختلف روده را درگیر کند.
فراموش نکنید اسهال ناشی از بیماریهای توموری معمولاً یک مشکل کوتاهمدت نیست و ممکن است بهمرور شدت یا الگوی آن تغییر کند.
اسهال در بچه گربه
بچهگربهها نسبت به اسهال حساستر هستند و از دست دادن مایعات میتواند سریعتر روی وضعیت عمومی آنها اثر بگذارد. انگلهای گوارشی یکی از علل مهم اسهال در این سن محسوب میشوند؛ کرمهای گرد و انگلهای تکیاختهای مانند کوکسیدیا میتوانند در بچهگربهها علائم شدیدتری ایجاد کنند. کوکسیدیا در گربههای بالغ اغلب بدون علامت میماند، اما در بچهگربهها میتواند اسهال مخاطی یا آبکی، کاهش اشتها، کاهش وزن و کمآبی ایجاد کند.
تغییر ناگهانی از شیر به غذای جامد یا تغییر سریع نوع غذا نیز میتواند دستگاه گوارش بچهگربه را تحت تأثیر قرار دهد. عفونتهای ویروسی مانند پنلوکوپنی گربه نیز در سنین پایین اهمیت بیشتری دارند و میتوانند همراه با اسهال، استفراغ، بیاشتهایی و کمآبی شدید ظاهر شوند.
اسهال در گربه بزرگسال
در گربههای بزرگسال، تغییر ناگهانی غذا، عدم تحمل غذایی، انگلها، عفونتهای گوارشی و استرس همچنان از عوامل مهم اسهال هستند. اگر اسهال تکرار شود یا به شکل مزمن ادامه پیدا کند، احتمال بیماریهایی مانند التهاب روده، بیماریهای پانکراس، اختلالات کبدی و کلیوی یا برخی بیماریهای سیستمیک نیز مطرح میشود.
سن گربه در تفسیر اسهال اهمیت زیادی دارد. برای مثال، اسهال همراه با کاهش وزن و افزایش اشتها در یک گربه مسن میتواند با بیماریهایی مانند پرکاری تیروئید ارتباط داشته باشد؛ در حالی که در یک بچهگربه، وجود اسهال و کاهش وزن بیشتر احتمال مشکلات انگلی، عفونی یا تغذیهای را مطرح میکند.
تفاوت شدت اسهال در بچه گربه و گربه بالغ
مهمترین تفاوت شدت اسهال در بچه گربه و گربه بالغ، سرعت تاثیر این شرایط بر وضعیت عمومی است. بدن کوچک بچهگربه ذخیره مایعات کمتری دارد و اسهال آبکی همراه با استفراغ میتواند تعادل آب و الکترولیتها را سریعتر مختل کند. به همین دلیل، تغییر قوام مدفوع در بچهگربه اهمیت بیشتری پیدا میکند، بهخصوص اگر همراه با کاهش اشتها، بیحالی یا کاهش وزن باشد.
در گربه بالغ سالم، یک دوره کوتاه اسهال خفیف ممکن است بدون ایجاد اختلال جدی در وضعیت عمومی برطرف شود. بااینحال، اسهال مزمن یا عودکننده اهمیت متفاوتی دارد و میتواند نشانه یک بیماری زمینهای باشد.
درمان اسهال گربه
درمان اسهال گربه بسته به علت آن متفاوت است. در ادامه مهمترین کارهایی که نیاز است برای درمان اسهال گربه خود انجام دهید را بیان خواهیم کرد:
آب کافی در اختیار گربه قرار دهید
اسهال باعث افزایش دفع آب و الکترولیتها میشود؛ بنابراین دسترسی مداوم به آب تازه اهمیت زیادی دارد. اگر گربه غذای مرطوب مصرف میکند، افزایش سهم غذای مرطوب میتواند به دریافت مایعات بیشتر کمک کند. گربهای که همزمان اسهال و استفراغ دارد یا مقدار زیادی آب از دست داده، ممکن است به مایعدرمانی نیاز پیدا کند.
غذای گوارشی و قابلهضم انتخاب کنید
در دوره اسهال، غذای ساده و قابلهضم فشار کمتری به دستگاه گوارش وارد میکند. غذاهای درمانی مخصوص مشکلات گوارشی معمولاً ترکیبی از قابلیت هضم بالا و فیبرهای مناسب دارند و میتوانند به بهبود قوام مدفوع کمک کنند. وعدههای کوچکتر نیز برای بعضی گربهها تحمل بهتری ایجاد میکنند. از تغییر همزمان چند نوع غذا خودداری کنید تا مشخص باشد دستگاه گوارش به کدام رژیم پاسخ میدهد. بهتر است برای خرید کنسرو گربه سراغ پت شاپ معتبری چون مجموعه پت و ما بروید.
تغییر غذا را تدریجی انجام دهید
اگر اسهال بعد از تغییر برند یا نوع غذا شروع شده، بازگشت به رژیم قبلی که گربه آن را بهخوبی تحمل میکرد میتواند منطقی باشد. پس از طبیعی شدن مدفوع، غذای جدید را بهتدریج با غذای قبلی ترکیب کنید تا دستگاه گوارش فرصت سازگاری داشته باشد.
پروبیوتیک را هدفمند استفاده کنید
پروبیوتیکهای مخصوص گربه میتوانند به حمایت از تعادل میکروبی روده کمک کنند. بااینحال، کیفیت و ترکیب محصولات موجود در بازار یکسان نیست و هر پروبیوتیکی برای هر نوع اسهال عملکرد مشابهی ندارد. بنابراین بهتر است محصولی انتخاب شود که برای گربهها تولید شده باشد و ترکیبات و سویههای آن مشخص باشد.
داروی ضداسهال را خودسرانه استفاده نکنید
هر اسهالی نیاز به متوقف کردن حرکات روده ندارد. بعضی داروهای انسانی برای گربه مناسب نیستند و حتی میتوانند عوارض ایجاد کنند. بهخصوص در اسهال ناشی از مسمومیت، انسداد، عفونت یا بیماریهای التهابی، انتخاب دارو بدون مشخص شدن علت میتواند مشکل اصلی را پنهان کند یا وضعیت گربه را بدتر کند.
در صورت وجود انگل، درمان ضدانگلی انجام دهید
اگر مشخص شده است عامل اسهال در گربه شما ژیاردیا، کوکسیدیا و کرمهای گوارشی است، تغییر غذا بهتنهایی مشکل را برطرف نمیکند و درمان باید عامل انگلی را هدف قرار دهد. رعایت بهداشت محیط نیز اهمیت دارد؛ جمعآوری روزانه مدفوع و تمیز نگه داشتن خاک گربه احتمال آلودگی مجدد را کاهش میدهد.
مطالعه بیشتر: تمیز کردن جای خواب سگ و گربه
اگر اسهال مزمن است، رژیم درمانی را جدی بگیرید
اسهالی که مرتب تکرار میشود معمولاً به یک مراقبت کوتاهمدت محدود نمیشود. بیماری التهابی روده، عدم تحمل غذایی، اختلال جذب، انگلهای مکرر و بیماریهای پانکراس از علل احتمالی اسهال مزمن هستند. در چنین شرایطی، رژیم غذایی اختصاصی ممکن است برای چند هفته ادامه پیدا کند و گاهی ترکیب رژیم غذایی و درمان دارویی برای کنترل علائم لازم میشود.
جمع بندی
در این مطلب به بررسی اسهال گربه پرداختیم و گفتیم علت این عارضه چیست و چگونه میتوان آن را درمان کرد. فراموش نکنید آغاز هر گونه درمان بدون در مشورت با دامپزشک میتواند سلامت گربهتان را به خطر بیندازد. بنابراین در صورت ابتلای گربه به اسهال برای تشخیص علت این عارضه و تنظیم برنامه درمانی اختصاصی حتما با دامپزشک مشورت کنید.