عطسه گربه در بیشتر موارد یک واکنش کاملاً طبیعی، دفاعی و مفید برای سیستم ایمنی و تنفسی این حیوان دوستداشتنی است. این عمل فیزیولوژیک به گربهها کمک میکند تا محرکها، گرد و غبار، میکروبها و عوامل آلرژن را با فشار زیاد از مجاری بینی خود خارج کنند. البته عطسه کردن فقط منحصر به انسانها و گربهسانان نیست؛ بلکه بسیاری از حیوانات دیگر مانند سگها، فیلها، مرغها و حتی برخی خزندگان نیز برای پاکسازی مجاری تنفسی خود عطسه میکنند.
اگر هر از گاهی شاهد عطسه گربه خود هستید، احتمالاً جای نگرانی نیست و این رفتار بخشی از روند عادی تمیز شدن بینی اوست. با این حال، اگر عطسه گربه حالت مداوم و مزمن به خود بگیرد یا با علائمی مثل سرفه، آبریزش چشم و بینی، بیاشتهایی، بیحالی و خستگی همراه شود، میتواند نشانهای از یک بیماری زمینهای باشد که نیاز به بررسی دقیق دامپزشک دارد.
عوامل متعددی میتوانند محرک عطسه گربه باشند؛ از حساسیت به مواد شیمیایی و عطرها گرفته تا گرد و غبار موجود در خانه. یکی از رایجترین عوامل محیطی که باعث تحریک سیستم تنفسی و در نتیجه عطسه گربه میشود، گرد و غبار حاصل از خاک گربه است. استفاده از خاک گربه نامرغوب یا بسیار معطر میتواند مجاری تنفسی حیوان را به شدت تحریک کند. علاوه بر این، عفونتهای ویروسی و باکتریایی نیز از دلایل اصلی عطسه گربه به شمار میروند.
در این مقاله قصد داریم به بررسی دقیق علل عطسه گربه، روشهای تشخیص و راهکارهای درمانی آن بپردازیم تا بتوانید در شرایط بحرانی بهترین کمک را به پت خود ارائه دهید.
بیلچه خاک گربه طرح صورت گربه
1,190,000 ریال
خاک گربه پیروز (تصفیه شده)
3,500,000 ریال
خاک گربه تورال
3,500,000 ریال
ظرف خاک مسافرتی مخصوص گربه
5,100,000 ریالدلایل اصلی عطسه گربه چیست؟
تشخیص علت دقیق عطسه گربه در مراحل اولیه میتواند کمی چالشبرانگیز باشد. اولین قدم برای حل این مشکل، تشخیص درست ماهیت عطسه است؛ چرا که رفتارهایی مانند سرفه، سکسکه، تلاش برای بالا آوردن یا خسخس سینه ممکن است توسط صاحبان پت به اشتباه به عنوان عطسه گربه تلقی شوند. به همین دلیل توصیه میشود در صورت تکرار این رفتار، با گوشی موبایل خود از لحظه عطسه کردن گربهتان فیلم بگیرید و آن را به دامپزشک نشان دهید. این کار کمک زیادی به تشخیص دقیق علت عطسه گربه میکند.
به طور کلی، دلایل متعددی برای بروز این عارضه وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
۱. عفونتهای تنفسی ویروسی
اصلیترین و شایعترین علت عطسه گربه، عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی است. در میان این عفونتها، ویروس هرپس یا همان تبخال گربهسانان (FHV-1) رتبه اول را دارد. تخمین زده میشود که حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد گربهها ناقل این ویروس هستند. برخلاف انسانها، ویروس تبخال در گربهها خود را با علائم تنفسی مانند ترشحات چشم و بینی و عطسه گربه نشان میدهد.
علائم این ویروس معمولاً در شرایط استرسزا شدت مییابند. با اینکه داروهایی برای کنترل این بیماری و کاهش دفعات عطسه گربه وجود دارد، اما درمان قطعی برای ویروس هرپس وجود ندارد و این عفونت تا پایان عمر همراه حیوان خواهد بود. از دیگر ویروسهای شایع میتوان به کالیسی ویروس (FCV) و آنفولانزای گربهها اشاره کرد.
۲. عفونتهای باکتریایی
باکتریها معمولاً به عنوان عامل ثانویه در ایجاد عفونتهای تنفسی و عطسه گربه نقش دارند. اگر متوجه ترشحات غلیظ زرد یا سبز رنگ از چشم و بینی گربه شدید، این امر نشاندهنده فعالیت باکتریهاست.
در واقع، ویروسهای اولیه به بافت و مخاط بینی آسیب میزنند و سیستم ایمنی را ضعیف میکنند؛ سپس باکتریها (مانند بوردتلا، میکوپلاسما و کلامیدیا) از فرصت استفاده کرده و باعث تشدید بیماری و عطسه گربه میشوند.
در این شرایط دامپزشک برای بهبود تنفس حیوان و متوقف کردن عطسه گربه، آنتیبیوتیکهایی نظیر داکسیسایکلین یا آزیترومایسین تجویز میکند.
۳. حساسیت به مواد محیطی و خاک گربه
التهاب و تحریک مجاری تنفسی ناشی از آلرژنها یکی دیگر از دلایل متداول عطسه گربه است. گربهها شامه بسیار قوی و حساسی دارند. ذرات معلق در هوا، اسپریهای خوشبوکننده، دود سیگار و به ویژه گرد و غبار ناشی از خاک گربه در ظرف ادرار و مدفوع آنها، مستقیماً ریه و بینی حیوان را تحریک میکند.
اگر تعویض برند خاک گربه یا استفاده از خاکهای بدون گرد و غبار و بدون بو به کاهش عطسه گربه کمک کند، متوجه خواهید شد که منشأ مشکل حساسیت تنفسی بوده است. در موارد شدیدتر، پزشک داروهای ضدالتهاب یا ایمندرمانی را برای کنترل رینیت (التهاب مخاط بینی) تجویز میکند.
۴. استنشاق اجسام خارجی
گاهی اوقات وارد شدن یک جسم خارجی کوچک مانند تکههای ریز گیاهان، بذرها یا پرزهای ضخیم به داخل بینی، عامل اصلی عطسه گربه است. عطسه یک واکنش دفاعی برای بیرون راندن این ذرات است.
اما اگر جسم خارجی بزرگ باشد، گربه نمیتواند با عطسه آن را خارج کند. در این حالت دامپزشک باید حیوان را بیهوش کرده و با روشهایی مثل رینوسکوپی (وارد کردن دوربین به بینی) یا شستشوی مجاری بینی با محلول نمکی استریل تحت فشار، جسم خارجی را خارج کند تا عطسه گربه متوقف شود.
۵. بیماریهای دهان و دندان
شاید تعجب کنید اما مشکلات دندانی ارتباط مستقیمی با عطسه گربه دارند. ریشه دندانهای فک بالای گربه بسیار نزدیک به مجرای بینی قرار دارد. در صورت پوسیدگی دندان یا عفونت شدید لثه، دیواره نازک بین حفره دندان و مجرای بینی از بین میرود.
در نتیجه، هنگام غذا خوردن ذرات غذا وارد مجرای بینی شده و باعث تحریک شدید و عطسه گربه میشوند. درمان این مشکل معمولاً شامل کشیدن دندان آسیبدیده یا جراحی لثه است.
۶. تومورهای مجرای بینی
در گربههای مسنتر، رشد تومورها و تودههای سرطانی در داخل مجرای بینی میتواند یکی از دلایل عطسه گربه باشد. تومور با مسدود کردن فضا و ایجاد التهاب مزمن، رفلکس عطسه را فعال میکند. تشخیص تومور معمولاً از طریق رینوسکوپی و نمونهبرداری (بیوپسی) در حالت بیهوشی انجام میشود.
علائم همراه با عطسه گربه که باید جدی بگیرید
هنگامی که سیستم تنفسی پت تحریک میشود، علائم مختلفی ممکن است در کنار عطسه گربه ظاهر شوند.
شناسایی این نشانهها به شما کمک میکند تا متوجه شوید که آیا این وضعیت یک واکنش گذرا است یا نشانهای از یک بیماری جدی. در این بخش، مهمترین علائمی را که ممکن است همزمان با عطسه گربه مشاهده کنید، بررسی میکنیم:
- عطسه کردن مکرر و پیدرپی: اگر عطسه گربه به صورت رگباری، مداوم و در فواصل زمانی کوتاه تکرار شود، نشاندهنده یک عامل محرک قوی یا عفونت فعال در مجاری بینی است و نباید نادیده گرفته شود.
- ترشحات چشم و بینی: در بسیاری از مواقع، عطسه گربه با آبریزش، ترشحات شفاف، یا ترشحات غلیظ و رنگی (زرد یا سبز) از چشمها و بینی همراه است که میتواند نشاندهنده عفونتهای باکتریایی یا ویروسی باشد.
- کاهش یا کمبود اشتها: گربهها برای غذا خوردن تا حد زیادی به حس بویایی خود وابسته هستند. زمانی که کیپ شدن بینی ناشی از عطسه گربه و عفونت رخ میدهد، حیوان بوی غذا را حس نکرده و در نتیجه از خوردن غذا امتناع میکند.
- بیحالی، ضعف و تب: اگر منشأ عطسه گربه یک بیماری ویروسی (مانند هرپس ویروس) یا باکتریایی باشد، علائمی مثل بیحالی شدید، گوشهگیری، خوابآلودگی بیش از حد و تب نیز در پت مشاهده خواهد شد.
آیا عطسه گربه همیشه نشانه بیماری است؟
یکی از دغدغههای اصلی صاحبان پت این است که آیا هر نوع عطسه گربه نشاندهنده یک بیماری خطرناک است؟ پاسخ منفی است. در بسیاری از موارد، علت اصلی این وضعیت حساسیتهای محیطی و آلرژی است.
به عنوان مثال، اگر گربه شما به تازگی در معرض موادی مانند گرد و غبار، پرز فرش، شویندههای قوی شیمیایی و دود سیگار قرار گرفته باشد، احتمال تحریک مجاری تنفسی و بروز عطسه گربه بسیار بالا خواهد بود. علاوه بر این، تعویض ظرف خاک گربه یا استفاده از خاک گربه غیراستاندارد که غبار زیادی در هوا پخش میکند، از متهمان اصلی ایجاد آلرژی تنفسی و عطسههای پیاپی در این حیوانات است.
حتی تغییر ناگهانی محل زندگی و استرس ناشی از آن نیز میتواند سیستم ایمنی گربه را ضعیف کرده و او را مستعد عطسه کند.
به طور کلی، عطسه گربه به عنوان یک پاسخ دفاعی بدن به آلرژنها، ذرات معلق خاک، یا عفونتهای ویروسی و تنفسی، همواره نیازمند توجه و پایش است.
پیشنهاد میشود در صورت طولانی شدن دوره عطسهها یا همراه شدن آنها با علائم فوق، حتماً با یک دامپزشک متخصص مشورت کنید تا بهترین پروتکل درمانی عطسه گربه برای حیوان خانگی شما آغاز شود.
درمان عطسه گربه
درمان عطسه گربه به شدت علائم و علت اصلی آن بستگی دارد.
در موارد خفیف، دامپزشک معمولاً اقداماتی انجام میدهد تا تنفس گربه راحتتر شود و مجاری تنفسی باز بماند. اما اگر عطسه با عفونت، التهاب یا علائم شدیدتر همراه باشد، ممکن است داروهایی مانند آنتیبیوتیک، آنتیهیستامین یا داروهای ضدالتهاب توسط دامپزشک تجویز شود.
نکته مهم این است که درمان عطسه گربه بدون تشخیص علت اصلی، نباید خودسرانه انجام شود.
عطسه ممکن است فقط نشانه یک سرماخوردگی خفیف باشد، اما در برخی موارد میتواند از شروع یک بیماری تنفسی عفونی و جدی خبر دهد؛ بیماریای که در صورت بیتوجهی، سلامت گربه را به خطر میاندازد.
برای انتخاب درمان مناسب، دامپزشک ابتدا گربه را معاینه میکند، سوابق بیماری و علائم قبلی را بررسی میکند و در صورت نیاز از آزمایشهای تکمیلی کمک میگیرد.
گاهی برای تشخیص دقیقتر، کشت ترشحات بینی یا تصویربرداری نیز انجام میشود تا علت زمینهای عطسه و مشکلات تنفسی مشخص شود.
در کنار درمان علت اصلی، معمولاً از برخی اقدامات حمایتی نیز برای کاهش علائم استفاده میشود.
این اقدامات میتوانند به کم شدن التهاب، کاهش ترشحات تنفسی، بهبود خسخس سینه و راحتتر شدن تنفس گربه کمک کنند. در بعضی موارد نیز دامپزشک از داروها یا مکملهای تقویتی برای حمایت از سیستم ایمنی و کمک به بهبود علائم تنفسی استفاده میکند.